Αχρήματη κοινωνία: Ευκαιρία χρηματοπιστωτικής ασφάλειας ή απειλή της ελευθερίας;
Του Στυλιανού Ειρηναίου Μακρή
H Σουηδία ήταν η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που εισήγαγε χαρτονομίσματα το 1661. Ήδη προετοιμάζεται να απαλλαγεί από το φυσικό χρήμα και να εισάγει το ψηφιακό.
Στις περισσότερες σουηδικές πόλεις, τα δημόσια λεωφορεία δεν δέχονται μετρητά. Τα εισιτήρια προπληρώνονται ή αγοράζονται με ένα γραπτό μήνυμα από το smartphone. Μια μερίδα των επιχειρήσεων συναλλάσσεται πλέον μόνο μέσω πλαστικού χρήματος, φαινόμενο με αυξητικές τάσεις. Τα χαρτονομίσματα της χώρας, χρησιμοποιούνται μόλις στο 20% των εμπορικών συναλλαγών. Οι σουηδικές τράπεζες είναι ανάμεσα στις καλύτερα κεφαλαιοποιημένες στην Ευρώπη, λόγω των αυστηρών εποπτικών κανόνων που ακολουθούνται στη χώρα, θέτοντας το ελάχιστο απαιτούμενο core tier 1 στο 10%, δείκτης που αποτυπώνει την κεφαλαιακή επάρκεια μίας τράπεζας, αποτελεί τη βασική ‘μέτρηση’ της χρηματοοικονομικής της υγείας και εξασφαλίζει την κάλυψη απρόβλεπτων χρηματοοικονομικών ζημιών των τραπεζών, προστατεύοντας έτσι τις καταθέσεις των πελατών τους.
Και η κατάργηση των υπηρεσιών με μετρητά βοηθά τον κλάδο να περιορίσει το κόστος λειτουργίας του αλλά και να αυξήσει τα κέρδη από τον τομέα των πιστωτικών καρτών. Πέρα από τις κάρτες και τις υπηρεσίες e-banking, ένα σημαντικό εργαλείο που επιταχύνει τη μεταμόρφωση της χώρας είναι το Swish, ένα app που αναπτύχθηκε από μεγάλες σουηδικές και δανέζικες τράπεζες και επιτρέπει άμεσες πληρωμές μεταξύ ιδιωτών και επαγγελματιών σε πραγματικό χρόνο. Η μείωση των τραπεζικών ληστειών και της διακίνησης ναρκωτικών ουσιών και όπλων, ήταν επίσης ένας από τους λόγους που η Σουηδία έλαβε την απόφαση να καταργήσει τα μετρητά. Οι τραπεζικές ληστείες έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς δεν υπάρχουν μετρητά στις περισσότερες τράπεζες στη Σουηδία, ενώ ο αριθμός των τραπεζικών υποκαταστημάτων συνεχώς μειώνεται με ταχείς ρυθμούς.
Παρόλα αυτά, οι οικονομικές εποπτικές αρχές ενθαρρύνουν τις τράπεζες να συνεχίσουν να δίνουν και να δέχονται μετρητά, μέχρι να καταλήξουν με ποιον τρόπο θα αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που προκαλεί ο περιορισμός της χρήσης μετρητών σε ηλικιωμένους και σε άλλες ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, που είτε είναι ηλεκτρονικά αναλφάβητοι, είτε έχουν χαμηλό βαθμό προσβασιμότητας σε ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής. Επίσης, η Κεντρική Τράπεζα της Σουηδίας δοκιμάζει πιλοτικά το δικό της ψηφιακό νόμισμα, το e-Krona, το οποίο αναμένεται να επιταχύνει τη μετάβαση της χώρας σε μια κοινωνία χωρίς μετρητά. Το πιλοτικό πρόγραμμα e-Krona ξεκίνησε το 2019 και θα υιοθετηθεί σε όλη τη χώρα μέσα στο 2021.
Σχεδόν το ένα τρίτο των Δανών σήμερα χρησιμοποιεί αντί για μετρητά το MobilePay, μια εφαρμογή για «έξυπνα» κινητά τηλέφωνα με την οποία μεταφέρονται χρήματα σε άλλα τηλέφωνα και σε καταστήματα. Οι συναλλαγές σε μετρητά άνω των € 2.500 έχουν ήδη απαγορευθεί στην Ισπανία, ενώ η Γαλλία και η Ιταλία έχουν απαγορεύσει όλες τις συναλλαγές με μετρητά άνω των € 1.000. Οι γαλλικές Αρχές θα πρέπει, επίσης, να ενημερώνονται για κάθε μεταφορά χρημάτων-κεφαλαίων μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση που ξεπερνούν τα 10.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των επιταγών, πληρωμών με Prepaid κάρτες, ή αγορές-πωλήσεις χρυσού.
