
"Εκατό άμαχοι για κάθε νεκρό Γερμανό στρατιώτη"
Της Ντιγιάνα Ρόσιτς
Μέσα σε μία ημέρα, στις 21 Οκτωβρίου του 1941, στρατιώτες της Βέρμαχτ εκτέλεσαν 4.000 ανθρώπους στη Σερβία. "Αντίποινα" ήταν η επίσημη αιτιολογία.
Ελάχιστα γνωρίζουν οι σημερινοί Γερμανοί για τα όσα έγιναν στη Σερβία στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Κι όμως, από την επίθεση της ναζιστικής Γερμανίας στο "Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας" στις 6 Απριλίου 1941 μέχρι την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων το 1994/45, είχαν σταθμεύσει στη χώρα αυτή εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες. Συνολικά 719 οικισμοί στη Σερβία διατηρούν μέχρι σήμερα στρατιωτικά νεκροταφεία, στα οποία έχουν θαφτεί περισσότεροι από 15.400 Γερμανοί. Αμέτρητοι είναι όμως και οι τάφοι των Σέρβων, των Εβραίων ή των Ρομά που μαρτυρούν τα εγκλήματα των κατοχικών δυνάμεων. Οι περισσότεροι ήταν αγωνιστές της αντίστασης. Τουλάχιστον 80.000 ήταν όμως οι άμαχοι που εκτελέστηκαν στα πλαίσια "αντιποίνων" από τη Βέρμαχτ ή τις μονάδες των SS.
Ήδη τον Απρίλιο του 1941, λίγο μετά την εισβολή στη Γιουγκοσλαβία, οι γερμανοί επιτελείς διέταζαν τους στρατιώτες τους να απαγάγουν, ως ομήρους, αμάχους από όλα τα κοινωνικά στρώματα, με σκοπό να δυσχεράνουν "τον σχηματισμό ληστοσυμμοριών". Για κάθε γερμανό στρατιώτη που θα σκότωναν οι παρτιζάνοι, "η διαταγή ήταν να εκτελούνται χωρίς έλεος εκατό άμαχοι, κατά προτίμηση γνωστές προσωπικότητες της περιοχής και οι συγγενείς τους" λέει στην Deutsche Welle η γερμανίδα ιστορικός Μαρί Ζανίν Κάλιτς. "Για κάθε τραυματία η διαταγή προέβλεπε την εκτέλεση πενήντα αμάχων".
Εκδίκηση για τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο;
Από την αρχή, η κατοχική δύναμη στη Σερβία επέδειξε ιδιαίτερη σκληρότητα. Αποτέλεσμα ήταν να σχηματιστεί, ήδη από το καλοκαίρι του 1941, ένα ευρύ αλλά ετερόκλητο μέτωπο αντιστασιακών δυνάμεων, από τους κομμουνιστές παρτιζάνους μέχρι τους εθνικιστές τσέτνικ, η δραστηριότητα των οποίων προκαλούσε νέα "αντίποινα". Θέλοντας να εξασφαλίσει τον πλήρη έλεγχο στα Βαλκάνια ο Χϊτλερ έστειλε στη Σερβία τον Σεπτέμβριο του 1941 τον στρατηγό Φραντς Μπέμε, έναν Αυστριακό, ο οποίος είχε τη φήμη ενός ιδιαίτερα σκληρού στρατιωτικού. Εκείνος συγκέντρωσε τους στρατιώτες του- Αυστριακοί οι περισσότεροι- για να τους θυμίσει τον αγώνα κατά της Σερβίας στον A' Παγκόσμιο Πόλεμο. "Θα εκδικηθείτε για τους νεκρούς συντρόφους σας από το 1914, για εκείνους που βρήκαν τραγικό θάνατο σε αυτά εδώ τα εδάφη", τους έλεγε. Μιλώντας σε ντοκυμανταίρ της αυστριακής τηλεόρασης (ORF) ο πολιτικός επιστήμων Βάλτερ Μάνοσεκ επισημαίνει: "Ελάχιστοι θυμούνται σήμερα τα εγκλήματα που είχε διαπράξει ο στρατός της Αυστροουγγαρίας στη Σερβία στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Σε κάθε δέντρο είχαν κρεμάσει από έναν Σέρβο. Κι όμως, έχασαν τον πόλεμο..."