ΚΟΡΩΝΟΪΟΣ: ΑΝΩΤΕΡΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ !!!

ΤΟΥ ΝΑΣΟΥ ΜΙΧΕΛΗ *

Η ιδιαίτερη κατάσταση την οποία έχει προκαλέσει η εξάπλωση της πανδημίας του Covid-19 στην Ελλάδα αλλά και σε διάφορες χώρες στον πλανήτη, έχει προκαλέσει σε νομικό αλλά πρωτίστως σε οικονομικό επίπεδο τεράστια ερωτήματα για την επίδρασή της στις συναλλακτικές σχέσεις ιδιωτών και εταιρειών.

Τα προβλήματα προέρχονται από την αναγκαία αναστολή της δραστηριότητας που προκλήθηκε σε διάφορους τομείς της οικονομίας και που προκάλεσαν και προκαλούν ακόμη αλυσιδωτές επιδράσεις από τη μη τήρηση των συμβάσεων, οι περισσότερες από τις οποίες δεν εμπεριέχουν σχετικές με την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε ρήτρες, ώστε να ρυθμίζονται τα σχετικά ζητήματα.

Η συζήτηση περιστρέφεται στο κατά πόσο η περιπλοκή που έχει δημιουργήσει η πανδημία στην εκπλήρωση των συμβατικών ενοχών συνιστά γεγονός ανωτέρας βίας (force majeure).

Τα προβλήματα μάλιστα σε συμβάσεις που έχουν διεθνή χαρακτήρα είναι ακόμη πιο έντονα, καθώς η αντιμετώπιση της πανδημίας ούτε ίδια είναι από κράτος σε κράτος, ούτε έχει προκαλέσει παντού τις ίδιες συνέπειες.

Χαρακτηριστικό της σημασίας που αποδίδεται διεθνώς στη νομική αξιολόγηση της πανδημίας λόγω των τεράστιων συνεπειών που προκαλούνται στο εμπόριο, είναι η σπουδή της Κίνας, να εφοδιάσει τις Κινεζικές επιχειρήσεις με πιστοποιητικά ανωτέρας βίας ώστε να μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν εάν αναζητηθούν νομικές ευθύνες από αυτές.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ: ΝΕΕΣ ΡΗΤΡΕΣ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΒΙΑΣ & ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΛΟΓΩ ΚΟΡΟΝΟΪΟΥ !!!

Τo Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο (ICC), με αφορμή την πανδημία Covid-19, δημοσίευσε στις 25 Μαρτίου 2020 τις νέες Ρήτρες Ανωτέρας Βίας και Ρήτρες περί Απρόβλεπτης Μεταβολής των Συνθηκών (ICC Force Majeure and Hardship Clauses 2020 - March 2020), που επικαιροποιούν την έκδοση του 2003, προσφέροντας μια απλούστερη παρουσίαση και διευρυμένες επιλογές που καλύπτουν τις διάφορες εκτεταμένες ανάγκες των εταιρειών.

Οι εμπορικές συμβάσεις περιλαμβάνουν συχνά την Ανωτέρα Βία ή ρήτρες περί Απρόβλεπτης Μεταβολής των Συνθηκών που καθορίζουν τις προϋποθέσεις για να διαπιστωθεί η ύπαρξη ανωτέρας βίας ή περιστατικού δυσχερειών που εμποδίζει ή παρεμποδίζει την εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεών.

ΚΟΡΟΝΟΪΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ, ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ, ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ, ΜΙΣΘΟΙ: ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΜΕ ΤΡΑΠΕΖΕΣ, ΟΦΕΙΛΕΣ, ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ !!!

Ακραία και απρόβλεπτα γεγονότα ως λόγοι ανωτέρας βίας και ανατροπή δικαιοπρακτικού θεμελίου

Η γραμματική ερμηνεία του όρου ανωτέρα βία που αντιστοιχεί στη «χρησιμοποίηση ανωτέρας δυνάμεως για την επιβολή θελήσεως»1, υποδηλώνει τη σύνδεση της έννοιας ανωτέρα βία, αν όχι με υπερφυσικές, τουλάχιστον με δυνάμεις ανώτερες από αυτές του ανθρώπου.

Ο Αστικός Κώδικας δεν ορίζει ρητά την έννοια της ανωτέρας βίας (vis major) (βλ. «ακαταμάχητος δύναμις» σε παλαιότερους νόμους)2 η οποία εν τέλει διαμορφώθηκε και προσδιορίστηκε εννοιολογικά από τη θεωρία και τη νομολογία.

Οι διατάξεις του Αστικού Δικαίου προβλέπουν την αρχή της υπαιτιότητας σύμφωνα με την οποία η ευθύνη του οφειλέτη περιορίζεται μόνο στην περίπτωση που οι πράξεις του μπορούν να αποδοθούν σε πταίσμα του (δόλο ή αμέλεια)3. Πέραν όμως της ελαφράς αμέλειας που αποτελεί τον τελευταίο βαθμό πταίσματος για τον οποίο υπάρχει ευθύνη του οφειλέτη, υπάρχουν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες η ζημία του δανειστή δεν μπορεί να αποδοθεί σε υπαίτια συμπεριφορά του οφειλέτη. Αυτές οι περιπτώσεις αποτελούν τα τυχαία γεγονότα. Δηλαδή εκεί που τελειώνει η αμέλεια αρχίζουν τα τυχερά.

Έτσι, τυχαίο γεγονός ή τυχηρό (κατά την παλαιότερη έκφραση) είναι εκείνο που δεν μπορεί να αποδοθεί σε δόλο ή αμέλεια του οφειλέτη και το οποίο δεν μπορούσε να προβλεφθεί από το μέσο συνετό άνθρωπο, όπως είναι ένα φυσικό γεγονός (σεισμός, πλημμύρες, ανεμοθύελλες) ή ενέργειες τρίτου (π.χ. τρίτος καταστρέφει την οφειλόμενη παροχή).

Με κριτήριο την αναγνώριση ή μη, από το νόμο ή τη σύμβαση, ευθύνης του οφειλέτη για τα τυχηρά, γίνεται από τη θεωρία η διάκριση μεταξύ τυχηρών με στενή έννοια (αυτά για τα οποία αναγνωρίζεται ευθύνη) και τυχηρών με ευρεία έννοια (αυτά για τα οποία ισχύει το ανεύθυνο).