Αφημένα στο έλεος της τύχης είναι τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, η υπηρεσία που θεωρείται η κύρια κιβωτός μνήμης της ελληνικής ιστορίας. Εξαιτίας γραφειοκρατικών εμποδίων αντιμετωπίζουν τεράστια έλλειψη οικονομικών πόρων, με αποτέλεσμα να έχουν περιέλθει σε δεινή κατάσταση: απλήρωτα ενοίκια επί μήνες, ασυντήρητα κτίρια και υποδομές συνθέτουν μια δραματική εικόνα, ενώ, όπως επισημαίνουν οι εργαζόμενοι σε μια αγωνιώδη έκκλησή τους για βοήθεια, εδώ και καιρό δεν εκτελείται καμία προμήθεια αναλώσιμων υλικών και εξοπλισμού, καμία προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης, υλικών καθαριότητας και ατομικής υγιεινής. Εκτός από όλα αυτά, εδώ και λίγες ημέρες- από την 1η Ιουλίου- το κεντρικό κτίριο των ΓΑΚ είναι πλέον χωρίς φύλαξη και καθαριότητα καθώς έληξαν οι σχετικές συμβάσεις. Και όλα αυτά, εν μέσω πανδημίας…
Εχοντας ως όραμα τη διάσωση του αρχειακού θησαυρού της χώρας, μια προσπάθεια που ξεκίνησε με την ίδρυσή τους το 1914, τα ΓΑΚ ικετεύουν πλέον για τα αυτονόητα. Στον φορέα φυλάσσονται τα σημαντικότερα τεκμήρια της Ελληνικής Επανάστασης, που αφορούν στρατιωτικά, πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα, ντοκουμέντα από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, από τη χούντα των συνταγματαρχών, φάκελοι γνωστών προσωπικοτήτων και αμέτρητα άλλα τεκμήρια που σκιαγραφούν μικρές και μεγάλες στιγμές της πορείας του ελληνικού κράτους. Ο φορέας περιλαμβάνει τη γενική διεύθυνση των Αρχείων στην Αθήνα και άλλες τρεις διευθύνσεις, 54 τμήματα και επτά αρχειοφυλακεία σε όλη την Ελλάδα. Τα δυσεπίλυτα προβλήματα αγγίζουν όλα τα τμήματά του.
Από το 2019. Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» η πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων στα Γενικά Αρχεία του Κράτους Ελένη Μαμμά, τα προβλήματα ξεκίνησαν το 2019, όταν ειδικός νόμος που τέθηκε σε ισχύ στις αρχές Μαΐου εκείνης της χρονιάς όριζε πως τη διαχείριση όλων των οικονομικών θεμάτων και των προμηθειών των ΓΑΚ θα αναλάμβαναν πλέον οι οικονομικές υπηρεσίες του υπουργείου Παιδείας. Ως τότε οι περιφερειακές υπηρεσίες λειτουργούσαν ως επιχειρηματικές μονάδες: η καθεμία είχε τον δικό της προϋπολογισμό και τις δαπάνες της για τις οποίες βρισκόταν σε συνεννόηση με το υπουργείο Παιδείας, το οποίο είναι η εποπτεύουσα Αρχή του φορέα. Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν πως όταν προωθήθηκε η συγκεντροποίηση στην οικονομική διαχείριση των ΓΑΚ, τα πάντα πάγωσαν.
